Идел буе спорт һәм туризм университетында «Спортны хокукый җайга салуның заманча проблемалары: традицияләр, инновацияләр, кыйммәтләр»дигән Бөтенроссия фәнни-гамәли түгәрәк өстәл узды. Чара В.М. Лебедев исемендәге Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы белән берлектә узды. Түгәрәк өстәлнең модераторлары булып «Судья» һәм «Россия юстициясе» журналларының баш мөхәррир урынбасары Елена Поворова, Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы директорының беренче урынбасары Ленар Гомәров һәм Идел буе университетының фәнни эшләр һәм халыкара эшчәнлек буенча проректоры Андрей Назаренко чыгыш ясады.
– Без инде икенче ел бу түгәрәк өстәлне үткәрәбез, һәм аның темасы очраклы гына сайланмаган. Бүген спорт-ул ярышлар, рекордлар гына түгел, ә адекват хокукый хезмәттәшлек таләп итә торган катлаулы күп дәрәҗәле иҗтимагый мөнәсәбәтләр системасы да. Россия спорты традициясе һәм аның коммунистик кыйммәтләре Цифрлы чор чакыруы, коммерцияләштерү, яңа технологияләр һәм спорт эшчәнлегендә катнашучыларның хокукларын спортчылардан, һәвәскәрләрдән һәм профессионаллардан яклау зарурлыгы белән очраша. Шуңа күрә спорт гадел территория булып калсын, ә хокук Инновацияләрнең ышанычлы нигезе булып кеше файдасына хезмәт итсен, – дип белдерде Идел буе спорт университеты ректоры Рафис Борһанов, фәнни чарада катнашучыларга мөрәҗәгать итеп.
Үз чиратында Россия дәүләт гадел хөкем университетының Казан филиалы директоры Рамил Шәрифуллин билгеләп үткәнчә, спортны хокукый җайга салу темасы югары уку йортлары һәм экспертлар арасында һәрвакыт киң фикер алышуга китерә.
– Идел буе университетына аерым рәхмәт, чөнки без монда җитәкчелекнең фән өлкәсен үстерү белән кызыксынуын гына күрмибез. Без этномәдәни фестиваль өлкәсендә дә хезмәттәшлек итәбез. Идел буе университеты мәйданчыгы киләчәктә спорт хокукын үстерүнең һәм җайга салуның төп мәсьәләләрен билгеләячәк мәйданчыкларның берсе булыр дип ышанам, – дип мөрәҗәгать итте спорт университеты җитәкчелегенә Рамил Шәрифуллин.
Сәламләү сүзе белән Россиянең су спорт төрләре федерациясе рәисенең беренче урынбасары, йөзү буенча дүрт тапкыр олимпия чемпионы Владимир Сальников та чыгыш ясады.
– Бүген күтәрелгән Тема, миңа калса, бик актуаль. Спорт кануннары, тулаем өлкә кебек үк-ул эшләргә туры киләчәк бик катлаулы яссылык. Шуңа күрә барлык катнашучыларның – спорт субъектларының – үз хокукларын, бурычларын дөрес аңлавы һәм үзара дөрес хезмәттәшлекне җайга салуы мөһим. Һәм шуны әйтә алам, спорт өлкәсендә төп гамәлдәге затлар спортчылар үзләре генә түгел, түрәләр дә, җитәкчеләр дә. Моннан тыш, бу структурада дәүләтнең төрле оешмалар белән үзара хезмәттәшлеге дә хокукый җайга салуны таләп итә, – дип ассызыклады Владимир Сальников.
Түгәрәк өстәлдә спорт һәм юриспруденция тоташкан мәсьәләләр: спортчының һөнәри эшчәнлеге контекстында хокукый статусы, мәктәп спортында цифрлы этика һәм медиация, спортта ясалма интеллектны куллану, спорт допингы этикасы проблемалары һәм спорт өлкәсендә хокук бозулар өчен җаваплылык мәсьәләләре турында фикер алыштылар. Фикер алышуда Идел буе спорт һәм туризм университеты вәкилләре дә катнашты. Социаль-гуманитар дисциплиналар кафедрасы мөдире вазыйфаларын башкаручы Елена Щигорцова «спорт допингы этикасы проблемасы»дигән доклад белән чыгыш ясады. Ул Хокукый гына түгел, ә спорт нәтиҗәләрен күтәрә торган тыелган методлар яки препаратлар куллануның тарихи аспектына да кагылды. Физик культура һәм спорт өлкәсендә педагогика һәм психология кафедрасы мөдире Светлана Зизикова мәктәп спортында цифрлы этика һәм медиациянең актуаль темасын күтәрде. Ул бу өлкәдә яшь атлетлар арасында буллинг мисалында хокукый җайга салу өчен яңа чакыруларны карады һәм аны минимальләштерү һәм конфликтлы ситуацияләрне хәл итү ысулларын тәкъдим итте. Ә социаль-гуманитар дисциплиналар кафедрасы доценты Герман Фан-Юнг үзенең чыгышында тарихка кереп калды һәм XX гасыр башы Казан спорт җәмгыятьләрен «бөтен катламлы» шәһәр мохите элементлары буларак карады. Түгәрәк өстәл азагында вузлар уртак эшне ныгыту һәм дисциплинаара чаралар уздыру буенча теләкләр әйттеләр.
– Бу фәнни бәйрәмне оештыруда ярдәм иткәне өчен Идел буе университетына рәхмәт әйтәсе килә. Хокукның да, Спортның да мең ел яшәвенә карамастан, һәрвакыт бергәләп фикер алышырга мөмкин булган мәсьәләләр табылачак. Һәм бүгенге очрашу үсеш нокталарын билгеләде генә, ләкин аларны тулысынча хәл итмәде. Шуңа күрә конференцияләр форматындагы тагын да масштаблырак очрашулар актуаль булачак, – дип нәтиҗә ясады Ленар Гомәров.
Текст: Аделина Храмова
Фото: Алексей Куликов
